Firavun’un yüreğinin katılaşması
Tanrı’nın Firavun’un yüreğini katılaştırması, onu zalimce davranmaktan başka seçeneği kalmayacak şekilde zorlaması ve sonra yine de onu bunun için cezalandırması adil mi?
Tanrı açıkça Firavun’un yüreğini katılaştıracağını söyler, öyle ki Firavun halkı bırakmayacaktır. Ama İbranice metin, bu tek İngilizce ya da Türkçe ifadenin öne sürdüğünden çok daha katmanlıdır. Anlatı boyunca bu katılaşmayı tarif etmek için üç farklı İbranice sözcük kullanılır:
- katılaştırmak ya da güçlendirmek anlamına gelen chazaq
- sert, şiddetli ya da acımasız olmak anlamına gelen qashah
- ağır, yüklü ya da külfetli anlamına gelen kabad
Öykü bu sözcükleri belirgin bir sırayla kullanır:
- Tanrı bunu önceden bildirir, henüz hiçbir şey olmadan (4:21; 7:3).
- Firavun’un yüreği “katıydı”; nedeni olarak kimse anılmaz (7:13, 14, 22; 8:19; 9:7, 35).
- Firavun kendi yüreğini katılaştırır (8:15, 32; 9:34).
- Tanrı Firavun’un yüreğini katılaştırır — ama ancak altıncı beladan itibaren (9:12; 10:1, 20, 27; 11:10; 14:4, 8, 17).
Bu sıra, pasajın anahtarıdır. Firavun’un katılığı önce gelir ve kendisine aittir. Tanrı’nın katılaştırması sonra gelir; Firavun’un tekrar tekrar yaptığı seçimi onaylayan bir yargı olarak.1 İsrail’in komşuları da sonradan öyküyü böyle okudu: “Neden Mısırlılar ve Firavun gibi yüreklerinizi katılaştırıyorsunuz?” (1Sa. 6:6). Tanrı isteksiz birini kötülüğe zorlamaz. İnatçı bir adamı, seçtiği inada teslim eder.
Firavun’un bu işteki kendi payı, en açık biçimde yıkıcı dolu belası sırasında görülür: önce günah işlediğini itiraf eder, sonra dolu durur durmaz yeniden günah işler ve kendi yüreğini katılaştırır.
Vahiy’de
Belalar borazanlarda ve kâselerde geri döner; katılaşmış tepki de öyle: “tövbe etmediler” (9:20–21); “Tanrı’ya küfrettiler … ve tövbe etmediler” (16:9, 11). İnsan, taptığı şeye benzer. Göremeyen ve işitemeyen putlara tutunanlar, sonunda kendileri de göremez ve işitemez olur.2
Okura mesaj açıktır: Firavun gibi olma. Bunun nasıl bittiğini biliyorsun. Firavun’dan farklı olarak sen denizin öte kıyısını zaten gördün; kurtarılanlar orada Musa’nın ve Kuzu’nun ezgisini söylüyor (15:2–4). Dönme zamanı şimdidir, hâlâ “bugün” denirken — “yüreklerinizi katılaştırmayın” (İbr. 3:7–8, 15).